Aansprakelijkheid als instructrice: waarom goed verzekerd zijn geen overbodige luxe is

Tijdens een van je lessen zie je het gebeuren. Het paard van jouw klant schrikt, springt opzij en de ruiter valt. Ze komt onder het paard terecht en staat niet meer op. Je ziet direct dat het goed mis is.

De ruiter wordt afgevoerd naar het ziekenhuis en jij blijft achter met een heleboel vragen. Want wat gebeurt er als een leerling tijdens jouw les van een paard valt en ernstig letsel oploopt? En wie draait er op voor de gevolgen wanneer jij als instructrice wordt aangesproken omdat de begeleiding onvoldoende zou zijn geweest?

Wie is aansprakelijk als een paard schade veroorzaakt?

In principe geldt in Nederland: iedereen draagt zijn eigen schade. Voor dieren bestaat echter een bijzondere vorm van aansprakelijkheid.

Op het moment dat je jezelf een dier toe-eigent, ben je ook risicoaansprakelijk voor dat dier. Dat betekent dat wanneer het dier schade veroorzaakt, jij als bezitter aansprakelijk bent voor het vergoeden van die schade.

Dat kan anders worden wanneer iemand beroepsmatig gebruikmaakt van het dier.

Wanneer verschuift de aansprakelijkheid?

Op het moment dat iemand financieel voordeel heeft bij het gebruik van het dier, kan de aansprakelijkheid verschuiven van de particulier naar het bedrijf. Er is dan sprake van beroepsmatig gebruik.

Als een trainer een paard dus gebruikt als instrument om geld te verdienen, kan de trainer aansprakelijk zijn voor de schade die het dier veroorzaakt en niet langer de bezitter of eigenaar.

Zet jij als paardeneigenaar een bijrijder op jouw paard en valt de bijrijder eraf? Dan ben je in beginsel zelf aansprakelijk voor de schade die ontstaat. Betaal jij iemand om jouw paard te rijden, dan kan dat anders liggen en kan de aansprakelijkheid bij de betaalde trainer terechtkomen.

Maar hoe zit dat als je lesgeeft vanaf de grond?

Juist daar wordt het interessant.

Hoe de aansprakelijkheid precies ligt wanneer een instructrice vanaf de grond lesgeeft, is op dit moment nog niet volledig duidelijk. Daarover is nog geen rechtspraak die op alle situaties een eenduidig antwoord geeft.

Als instructrice heb je het dier immers niet letterlijk in jouw macht: je hebt de teugels niet in handen en de ruiter kan zelf invloed uitoefenen en fouten maken.

Aan de andere kant stuur jij als instructrice de combinatie vanaf de grond wél aan. Jij bepaalt bijvoorbeeld het tempo waarin de combinatie rijdt, de richting die zij opgaat en de manier waarop het paard wordt aangepakt.

Er bestaat daarom een reële kans dat een rechter in een toekomstige zaak tot de conclusie komt dat een instructrice aansprakelijk is wanneer een leerling van een paard valt, omdat zij de combinatie beroepsmatig gebruikt om geld te verdienen.

Zoals het er nu voor staat, zal er vooral gekeken moeten worden naar de omstandigheden van het ongeval: waar lag de fout en wie had de meeste invloed op het ontstaan ervan, de ruiter of de instructrice?

Pas wanneer een soortgelijke zaak daadwerkelijk aan een rechter wordt voorgelegd, zal duidelijker worden hoe hiermee in de praktijk wordt omgegaan.

Goed verzekerd zijn is geen overbodige luxe

Dit klinkt misschien behoorlijk spannend, maar gelukkig kun je je tegen veel van deze risico's verzekeren.

In de rechtspraak is eerder al vastgelegd dat van een paardentrainer redelijkerwijs verwacht mag worden dat wanneer hij betaald krijgt voor zijn diensten, hij zich ook verzekert tegen de risico's die bij zijn vak horen.

Je kiest er immers zelf voor om beroepsmatig met dieren te werken en daar zijn nu eenmaal risico's aan verbonden.

Volgens de rechter kan een instructeur of trainer de kosten van zo'n verzekering bovendien verwerken in het uurtarief. Ben je niet verzekerd en train je paarden voor een laag tarief, dan heb je volgens die redenering zelf een financieel risico genomen. Wanneer er vervolgens iemand van een paard valt en ernstig letsel oploopt, kunnen de financiële gevolgen aanzienlijk zijn.

Maar ben je ook verzekerd voor álles wat je doet?

Een verzekering afsluiten is één ding. Weten waarvoor je daadwerkelijk verzekerd bent, is minstens zo belangrijk.

Als verzekeringnemer heb je ook een eigen verantwoordelijkheid om je polisvoorwaarden te lezen en te controleren of de werkzaamheden die je uitvoert daadwerkelijk onder de dekking vallen.

In een polis kunnen bijvoorbeeld voorwaarden staan over het diploma dat je als instructeur hebt en het niveau waarop je bevoegd bent om les te geven. Wanneer in jouw polis staat dat je uitsluitend verzekerd bent voor het geven van lessen tot het niveau van jouw erkende diploma, is het belangrijk je te realiseren dat werkzaamheden buiten die voorwaarden gevolgen kunnen hebben voor de dekking.

Hetzelfde geldt wanneer je je werkzaamheden als instructeur uitbreidt.

Ben je bijvoorbeeld verzekerd als rij-instructeur voor het geven van lessen onder het zadel, maar geef je daarnaast ook les in werk aan de hand, longeren of andere vormen van training vanaf de grond? Ga er dan niet automatisch vanuit dat deze werkzaamheden onder dezelfde dekking vallen. Zeker wanneer je voor deze werkzaamheden geen diploma of aanvullende aantekening hebt, is het verstandig om dit expliciet te controleren.

Bespreek veranderingen of uitbreidingen van je werkzaamheden daarom met je verzekeraar of tussenpersoon. Vraag welke diploma's, bevoegdheden of aanvullende aantekeningen eventueel noodzakelijk zijn en laat bij twijfel bij voorkeur schriftelijk bevestigen dat jouw werkzaamheden daadwerkelijk onder de dekking vallen.

Een verzekering hebben en daadwerkelijk verzekerd zijn voor het werk dat je uitvoert, zijn namelijk niet automatisch hetzelfde.

Verzekeraars kijken kritisch naar de paardenbranche

De paardensector is voor verzekeraars geen eenvoudige markt. Werken met paarden brengt nu eenmaal relatief grote risico's met zich mee en bij ernstig letsel kunnen schadebedragen flink oplopen. In de praktijk zien we dan ook dat verzekeraars kritisch kijken naar welke risico's zij willen verzekeren en onder welke voorwaarden.

Juist daardoor wordt het steeds belangrijker om je zaken als professionele instructeur goed op orde te hebben. Zorg dat duidelijk is welke werkzaamheden je uitvoert, welke diploma's en bevoegdheden je hebt en of die werkzaamheden daadwerkelijk aansluiten bij de dekking op je polis.

Verandert je werk? Ga je bijvoorbeeld naast rijlessen ook longeren, werk aan de hand geven of andere vormen van begeleiding aanbieden? Meld dat dan en controleer opnieuw of je dekking nog aansluit.

Hoe kritischer verzekeraars naar risico's kijken, hoe belangrijker het wordt dat er achteraf geen discussie kan ontstaan over wat je deed, waarvoor je gekwalificeerd was en waarvoor je verzekerd was.

Weet waar je staat als professional

Werken met paarden brengt risico's met zich mee. Die risico's kun je nooit helemaal uitsluiten, hoe zorgvuldig je ook lesgeeft of traint.

Juist daarom hoort bij professioneel werken niet alleen aandacht voor veiligheid en deskundigheid, maar ook voor de zakelijke kant van het vak. Zorg dat je weet waarvoor je verzekerd bent, welke voorwaarden jouw verzekeraar stelt en of die voorwaarden nog aansluiten bij de werkzaamheden die je in de praktijk uitvoert.

Want pas wanneer er iets misgaat, ontdekken dat een bepaalde activiteit niet onder je verzekering valt, is simpelweg te laat.

Dit artikel verscheen eerder op NCSAH. Lees ook over een ongeval op de manege en de lezingen van Charmaine.

mr. Charmaine Roefs-Cerneüs

Letselschadejurist en paardenmens. Charmaine helpt slachtoffers van ongevallen met paarden aan hun schadevergoeding en geeft lezingen over aansprakelijkheid in de paardenwereld.

Meer over Charmaine →

Gewond geraakt tijdens een les of training?

Charmaine beoordeelt uw zaak persoonlijk en belt u binnen één werkdag terug. Kosteloos en vrijblijvend.

Start uw gratis zaak-check